1. Tại sao phải cần có lý lẽ?

Lý lẽ là một công cụ tương đương với bằng chứng và tình cảm. Thời gian vừa qua, cộng đồng LGBT đã sử dụng rất nhiều và thành công phương tiện “tình cảm”. Tất cả những nỗ lực từ việc công khai, kể câu chuyện đời mình, nói lên ước mơ của mình, tập hợp nhau hát múa sẽ tác động vào tình cảm của người nghe, người thấy. Nó còn tác động vào cả tình cảm của chính người trong cuộc khi họ thấy yêu bản thân và tự tin hơn.

Tuy nhiên con người hành động theo cả tình cảm lẫn lý trí. Tình cảm xuất phát từ sự thấu hiểu, đồng cảm, tình thương, sự xót xa... Tình cảm còn xuất phát từ niềm tin tôn giáo, văn hóa, giá trị sống. Đó là lý do tại sao khi đề cập tới hôn nhân cùng giới, nhiều người nói rằng “ủng hộ các bạn, nhưng không ủng hộ việc các bạn kết hôn” vì những gì cộng đồng làm chỉ mới tác động được tới sự cảm thông, chứ chưa thay đổi được niềm tin và giá trị của người đó về hôn nhân.

Trong khi đó, lý trí xuất phát từ các lập luận, tư duy logic, các động cơ lợi ích, các thông tin chính xác. Con người có xu hướng tự cho là mình cần phải hành động theo lý trí. Các hành động hợp với lý trí thường được gắn liền với sự công bằng, hợp với lẽ phải và công lý. Trong khi các hành động hợp với tình cảm thì thường được gắn với truyền thống văn hóa, đạo đức xã hội.

2. Cảm tính có thay thế được lý lẽ?

Cộng đồng LGBT Việt Nam thường nghĩ rằng mình đứng về lẽ phải, và lẽ phải là vũ khí mạnh nhất. Có thể. Nhưng nếu chỉ dùng tình cảm để thuyết phục mọi người đứng về lẽ phải thì có được không?

Nếu không có lý lẽ, bạn sẽ chỉ là người đứng lên đòi hỏi quyền lợi cho bản thân, đấu tranh vì bản thân. Chỉ có tình cảm, nghĩa là người ta giúp bạn vì người ta thương bạn. Đó là hành động nhân văn nhưng không mang tính ràng buộc bắt buộc. Còn khi đủ lý lẽ, bạn sẽ có cái "thế" vững vàng để kêu gọi sự ủng hộ vì bạn đang đấu tranh cho lẽ phải. Có lý trí, nghĩa là người ta nhận ra họ có nghĩa vụ và trách nhiệm phải tôn trọng bạn.

Trong năm 2013, chúng ta có rất nhiều người đồng tính công khai với công chúng, nhưng hầu hết là người trẻ với ít trải nghiệm về cuộc sống hôn nhân. Và thông điệp của câu chuyện thường xoay quanh việc “yêu nhau lắm, muốn cưới nhau lắm, mong chờ pháp luật thay đổi lắm.” Đó chính là tác động tới tình cảm mà chưa đủ lý trí. Chúng ta cũng có rất nhiều sự kiện cộng đồng, hát ca và giương cao ngọn cờ cầu vồng, những bài báo khắc họa chân dung cuộc sống “là một người đồng tính”. Mỗi khi có một ý kiến phản đối, cộng đồng LGBT đôi khi lại dùng sức mạnh số đông để áp đặt: “anh thật ích kỷ, anh thật lạc hậu, anh thật kỳ thị”. Đó cũng là dùng cảm tính thay cho lý trí, hay nói cách khác là lối mòn tranh luận thiếu chiều sâu.

3. Lý lẽ, số đông và lẽ phải: Không hề giống nhau

Có ý kiến cho rằng, xét cho cùng con người hành động vì sự tương hỗ về mặt lợi ích. Bản chất của lý lẽ là chỉ ra cho đối phương thấy tính hợp lý trong đề xuất của ta gắn liền với sự văn minh, tiến bộ của chính họ. Ví dụ, một người kỳ thị bạn vì xu hướng tính dục thì người khác cũng có thể kỳ thị họ vì vùng miền hoặc mức thu nhập. Định kiến xuất phát từ nỗi sợ mơ hồ đối với những điều người ta chưa hiểu rõ. Và khi nỗi sợ ấy đến từ số đông, số đông sẽ lựa chọn kỳ thị và áp đặt.

Nếu chỉ chú trọng giải quyết bằng cảm tính, chúng ta không thể tháo gỡ tận gốc định kiến thiếu hiểu biết, và càng không thể dùng cảm tính của số ít để đối chọi với cảm tính của số đông.

Tại Việt Nam, nếu chỉ tuyệt đối dựa vào cảm xúc, cộng đồng LGBT sẽ mãi bị đóng khung như một nhóm yếu thế, đáng thương trong mắt xã hội. Lý lẽ chính là nền tảng bình đẳng vững chắc để cộng đồng đường hoàng đứng lên khẳng định vị thế.

4. Có lý lẽ để bao dung hơn, nhìn dài và đi xa hơn

Lý tưởng thì chỉ có một, nhưng cần hàng triệu lý lẽ khác nhau để hàng triệu người LGBT có thể hiểu được tại sao mình cần phải có bình đẳng, và tại sao nhất quyết không thể là “bình đẳng một phần” hay “bình đẳng theo lộ trình”. Mỗi một cá nhân cần trở thành một sứ giả truyền thông, một nhà hoạt động ngay trong chính gia đình, trường học, xóm làng và nơi làm việc của mình.

Có được lý lẽ vững vàng:

• ✨ Không còn nghi ngờ: Chúng ta sẽ không còn nghi ngờ tính khả thi của phong trào, bởi không thể hoàn thành điều mà ta chưa bao giờ dám bắt đầu.
• ✨ Không còn nản lòng: Chúng ta không còn nản lòng trước những khúc quanh chính sách, bởi vận động quyền không phải là câu chuyện xin - cho được mất nhất thời.
• ✨ Không còn nóng giận: Chúng ta không còn nổi nóng trước những ý kiến trái chiều, bởi biến người chưa hiểu thành đồng minh luôn quan trọng hơn biến họ thành đối thủ.